1 GB (กิกะไบต์) เท่ากับ 1,000 MB หรือหนึ่งพันล้านไบต์ ในระบบฐานสิบที่ผู้ผลิตอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูล อุปกรณ์ Apple และผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตใช้ ส่วน Windows ยังนับแบบเลขยกกำลังสอง จึงถือว่า 1 GB เท่ากับ 1,024 MB (1,073,741,824 ไบต์) ไฟล์หรือไดรฟ์เดียวกันจึงแสดงขนาดต่างกันได้ แล้วแต่ว่าคุณดูจากที่ไหน
ความต่างเล็ก ๆ นี้อธิบายความสับสนในชีวิตประจำวันได้หลายเรื่อง ไดรฟ์ 1 TB ที่แสดงแค่ 931 GB เน็ต 100 Mbps ที่ดาวน์โหลดได้แค่ราว 12 MB ต่อวินาที หรือไฟล์ 20 MB ที่ส่งทางอีเมลซึ่งจำกัด 25 MB ไม่ผ่าน คู่มือนี้จะอธิบายทั้งหมด พร้อมตารางแปลงหน่วย ตัวอย่างจริง และวิธีดูขนาดไฟล์บนคอมพิวเตอร์และมือถือ
หน่วยข้อมูล ตั้งแต่ไบต์ถึงเทราไบต์
ทุกอย่างเริ่มจาก ไบต์ (byte) ซึ่งพอเก็บตัวอักษรภาษาอังกฤษได้หนึ่งตัว ในระบบฐานสิบ (SI) แต่ละขั้นคูณด้วย 1,000 ส่วนระบบฐานสองคูณด้วย 1,024 และตามหลักแล้วใช้ชื่อต่างออกไป (kibibyte, mebibyte, gibibyte, tebibyte) ซึ่งคณะกรรมาธิการระหว่างประเทศว่าด้วยเทคนิคไฟฟ้า (IEC) รับรองเมื่อปี 1998 สถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติของสหรัฐฯ (NIST) ย้ำว่าคำนำหน้า kilo, mega และ giga ตามระบบ SI หมายถึงเลขยกกำลังของสิบเท่านั้น แต่ในทางปฏิบัติแทบไม่มีใครพูดว่า “กิบิไบต์” ความสับสนจึงเกิดขึ้นตรงนี้
| หน่วย | ค่าฐานสิบ (SI) | หน่วยฐานสอง | ค่าฐานสอง |
|---|---|---|---|
| กิโลไบต์ (KB) | 1,000 ไบต์ | กิบิไบต์ (KiB) | 1,024 ไบต์ |
| เมกะไบต์ (MB) | 1,000 KB = 1,000,000 ไบต์ | เมบิไบต์ (MiB) | 1,024 KiB = 1,048,576 ไบต์ |
| กิกะไบต์ (GB) | 1,000 MB = 1,000,000,000 ไบต์ | กิบิไบต์ (GiB) | 1,024 MiB = 1,073,741,824 ไบต์ |
| เทราไบต์ (TB) | 1,000 GB | เทบิไบต์ (TiB) | 1,024 GiB = 1,099,511,627,776 ไบต์ |
| เพตะไบต์ (PB) | 1,000 TB | เพบิไบต์ (PiB) | 1,024 TiB |
1 GB เท่ากับกี่ MB และ 1 TB เท่ากับกี่ GB
- 1 GB = 1,000 MB ในระบบฐานสิบ ซึ่งใช้บนกล่องสินค้า ใน macOS และ iOS และในบริการออนไลน์ส่วนใหญ่
- 1 GB = 1,024 MB ใน File Explorer ของ Windows ซึ่งนับแบบฐานสองแต่ยังเรียกผลลัพธ์ว่า “GB”
- 1 TB = 1,000 GB ในระบบฐานสิบ หรือ 1,024 GB ในระบบฐานสอง
- 1 MB = 1,000 KB ในระบบฐานสิบ หรือ 1,024 KB ในระบบฐานสอง
- กลับด้าน: 1,000 MB เท่ากับ 1 GB, 1 แสน MB (100,000 MB) เท่ากับ 100 GB และ 1 ล้าน MB เท่ากับ 1,000 GB หรือ 1 TB (ฐานสิบ)
ช่องว่างระหว่างสองระบบกว้างขึ้นทุกขั้น ราว 2.4% ที่ระดับกิโลไบต์ 4.9% ที่เมกะไบต์ 7.4% ที่กิกะไบต์ และเกือบ 10% ที่เทราไบต์ สำหรับรูปหนึ่งรูปแทบไม่มีผล แต่กับไดรฟ์สำรองข้อมูล 4 TB คือหลายร้อยกิกะไบต์ที่ดูเหมือน “หายไป”
แรม 1 GB เท่ากับกี่ MB
หน่วยความจำ (RAM) ผลิตเป็นขนาดยกกำลังสองมาตั้งแต่แรก แรมจึงมักนับแบบฐานสอง แรม 1 GB ในความหมายนี้คือ 1,024 MB (ถ้าเขียนให้ถูกตามหลักคือ 1 GiB) นี่จึงเป็นกรณีที่คำตอบ “1,024” ถูกต้องตามธรรมเนียม ส่วนพื้นที่จัดเก็บของมือถือ แฟลชไดรฟ์ และ SSD บนกล่องสินค้าใช้ฐานสิบ
ทำไมฮาร์ดดิสก์ 1 TB เหลือแค่ 931 GB
ไม่มีอะไรหายไป ผู้ผลิตขาย 1 TB ในความหมาย 1,000,000,000,000 ไบต์ Windows หารตัวเลขนี้ด้วย 1,024 สามครั้งได้ 931.3 แล้วเรียกว่า “GB” ส่วน Mac แสดงไดรฟ์เดียวกันว่า 1 TB เพราะระบบของ Apple นับแบบฐานสิบ โดย Apple ระบุว่ามีเพียง OS X Leopard หรือเก่ากว่า และ iOS 10 หรือเก่ากว่าที่แสดงพื้นที่แบบฐานสอง จากนั้นการฟอร์แมตยังกันพื้นที่ส่วนหนึ่งไว้ให้ระบบไฟล์ และบนมือถือหรือคอมพิวเตอร์ ระบบปฏิบัติการก็ใช้พื้นที่ไปด้วย มือถือ 128 GB จึงไม่เคยมีพื้นที่ว่าง 128 GB
| ความจุที่โฆษณา | จำนวนไบต์ | ที่ Windows แสดง |
|---|---|---|
| 128 GB | 128,000,000,000 | 119.2 GB |
| 256 GB | 256,000,000,000 | 238.4 GB |
| 512 GB | 512,000,000,000 | 476.8 GB |
| 1 TB | 1,000,000,000,000 | 931.3 GB |
| 2 TB | 2,000,000,000,000 | 1.82 TB |
| 4 TB | 4,000,000,000,000 | 3.64 TB |
ขนาดไฟล์ 1 GB ใส่อะไรได้บ้าง
ขึ้นอยู่กับประเภทไฟล์และระดับการบีบอัดทั้งหมด ตัวเลขด้านล่างเป็นค่าประมาณที่คำนวณจากขนาดไฟล์และบิตเรตทั่วไป เพื่อให้คุณกะขนาดได้เร็ว
| เนื้อหา | ขนาดโดยทั่วไป | ใส่ใน 1 GB ได้ประมาณ |
|---|---|---|
| อีเมลข้อความล้วน | 10–50 KB | 20,000 ฉบับขึ้นไป |
| เอกสาร Office หรือ PDF ข้อความ | 100 KB–2 MB | 500 ถึง 10,000 ไฟล์ |
| รูปจากสมาร์ตโฟน (JPEG หรือ HEIC) | 2–5 MB | 200 ถึง 500 รูป |
| ไฟล์ RAW จากกล้อง | 25–60 MB | 15 ถึง 40 รูป |
| เพลง MP3 ยาว 4 นาที ที่ 320 kbps | ประมาณ 9.6 MB | ประมาณ 100 เพลง |
| เสียงคุณภาพซีดีแบบไม่บีบอัด (WAV) | ประมาณ 10.6 MB ต่อนาที | ประมาณ 1 ชั่วโมง 34 นาที |
| วิดีโอ 8 Mbps (1080p ทั่วไป) | ประมาณ 60 MB ต่อนาที | ประมาณ 17 นาที |
| วิดีโอ 50 Mbps (4K คุณภาพสูง) | ประมาณ 375 MB ต่อนาที | ไม่ถึง 3 นาที |
วิดีโอคือสิ่งที่ทำให้ไฟล์ใหญ่ ขนาดของวิดีโอคือ บิตเรต × ความยาว คลิป 10 นาทีเดียวกันจึงอาจหนัก 300 MB หรือ 6 GB ขึ้นกับความละเอียด อัตราเฟรม และโคเดก คู่มือส่งวิดีโอไม่ให้แตกอธิบายวิธีส่งให้ถึงมือผู้รับแบบคุณภาพเต็ม
1 GB เท่ากับกี่ Mbps? บิตกับไบต์ไม่เหมือนกัน
คำถามนี้เทียบของสองอย่างที่ต่างกัน GB คือ ขนาด ของข้อมูล ส่วน Mbps คือ ความเร็ว ในการส่งข้อมูล ความเร็วเน็ตขายกันเป็น เมกะบิต ต่อวินาที (Mbps ตัว b เล็ก) ขณะที่ไฟล์วัดเป็น เมกะไบต์ (MB ตัว B ใหญ่) หนึ่งไบต์เท่ากับแปดบิต ให้เอาความเร็วเน็ตหารด้วยแปด จะได้ว่าส่งข้อมูลได้กี่เมกะไบต์ต่อวินาที และไฟล์ 1 GB เท่ากับ 8,000 เมกะบิต
| ความเร็วเน็ต | เมกะไบต์ต่อวินาที | เวลาสำหรับ 1 GB |
|---|---|---|
| 10 Mbps | 1.25 MB/s | ประมาณ 13 นาที |
| 50 Mbps | 6.25 MB/s | ประมาณ 2 นาที 40 วินาที |
| 100 Mbps | 12.5 MB/s | ประมาณ 1 นาที 20 วินาที |
| 300 Mbps | 37.5 MB/s | ประมาณ 27 วินาที |
| 1 Gbps (1,000 Mbps) | 125 MB/s | ประมาณ 8 วินาที |
ความเร็ว 1 Gb เท่ากับกี่ MB ต่อวินาที
เวลาคนพูดถึงเน็ตบ้าน “1 Gb” หรือ “1 กิ๊ก” มักหมายถึงความเร็ว 1 Gbps ซึ่งเท่ากับ 1,000 Mbps หรือส่งข้อมูลได้สูงสุดราว 125 MB ต่อวินาที ไม่ใช่ 1,000 MB ต่อวินาที และนี่คือตัวเลขในอุดมคติ ความเร็วจริงมักต่ำกว่าเมื่อใช้ Wi-Fi หรือมีหลายเครื่องใช้เน็ตพร้อมกัน
1 GB เท่ากับกี่ MB ในแพ็กเกจเน็ตมือถือ
เมื่อพูดถึงแพ็กเกจเน็ตมือถือ 1 GB คือ ปริมาณข้อมูล ที่ใช้ได้ ไม่ใช่ความเร็ว ในระบบฐานสิบคือ 1,000 MB แต่ผู้ให้บริการแต่ละรายอาจนับต่างกัน ให้ดูเงื่อนไขของแพ็กเกจ ที่แน่ ๆ คือการอัปโหลดวิดีโอ 1 GB ผ่านเน็ตมือถือจะใช้โควตาไปอย่างน้อย 1 GB ถ้าไฟล์ใหญ่ ควรต่อ Wi-Fi ก่อน
ตัวเลขทั้งหมดนี้เป็นกรณีดีที่สุด เวลาส่งไฟล์ สิ่งที่สำคัญคือความเร็ว อัปโหลด ซึ่งมักต่ำกว่าความเร็วดาวน์โหลดในสัญญา บทความอัปโหลดไฟล์ใหญ่ใช้เวลานานเท่าไรมีตารางเต็ม และอัปโหลดช้ารวบรวมสาเหตุที่พบบ่อย
ไฟล์ใหญ่แค่ไหนถึงเรียกว่าใหญ่เกินจะส่ง
ขนาดสำคัญเฉพาะเมื่อเทียบกับช่องทางที่ใช้ PDF 30 MB ไฟล์เดียวกันใหญ่เกินไปสำหรับอีเมลส่วนใหญ่ แต่เล็กมากสำหรับบริการส่งไฟล์ หลักคร่าว ๆ คือ
- อีเมล: ผู้ให้บริการส่วนใหญ่หยุดที่ 20–25 MB ต่อข้อความ รวมไฟล์แนบ ดูขนาดสูงสุดของไฟล์แนบในอีเมลแยกตามผู้ให้บริการ
- แอปแชต: ขีดจำกัดต่างกันมาก และรูปกับวิดีโอมักถูกบีบอัดซ้ำ ดูบทความLINE ส่งไฟล์ได้กี่ MBและDiscord ส่งไฟล์ได้กี่ MB
- บริการส่งไฟล์: แพ็กเกจฟรีมีตั้งแต่ไม่กี่กิกะไบต์ไปจนถึง 100 GB ต่อการส่งบน Transfr ถ้าใหญ่กว่านั้น ดูวิธีส่งไฟล์ 100 GB
ทำไมไฟล์ถึง “โตขึ้น” ตอนส่ง
มีสองเรื่องที่ทำให้ขนาดที่เห็นเปลี่ยนไประหว่างทาง เรื่องแรกคือ การเข้ารหัสอีเมล ไฟล์แนบถูกแปลงเป็นข้อความด้วย Base64 ซึ่งเปลี่ยนทุก 3 ไบต์เป็น 4 ตัวอักษร ไฟล์ในอีเมลจึงโตขึ้นราวหนึ่งในสาม ไฟล์แนบ 20 MB จะกลายเป็นอีเมลราว 27 MB ซึ่งเซิร์ฟเวอร์ที่นับขนาดหลังเข้ารหัส เช่นของ Microsoft ถือว่าเกินขีดจำกัด 25 MB ลิงก์ส่งไฟล์ไม่มีปัญหานี้ เพราะไฟล์เดินทางตามเดิม
เรื่องที่สองคือ การบีบอัด การ zip โฟลเดอร์เอกสารอาจทำให้เล็กลงมาก แต่การ zip รูป วิดีโอ หรือ MP3 แทบไม่เปลี่ยนอะไร เพราะรูปแบบเหล่านี้ถูกบีบอัดมาแล้ว อ่านรายละเอียดในบีบอัดไฟล์ zip ให้เล็กลง ได้ผลจริงไหม และทางเลือกในหน้าส่งโฟลเดอร์โดยไม่ต้อง zip
ใหญ่เกินอีเมล? ส่งเป็นลิงก์
Transfr ส่งได้ฟรีสูงสุด 100 GB ต่อการส่ง ไม่ต้องมีบัญชี
วิธีดูขนาดไฟล์
บน Windows
ขั้นตอนที่ 1
คลิกขวาที่ไฟล์หรือโฟลเดอร์
ใน File Explorer คลิกขวาแล้วเลือกคุณสมบัติ (Properties)
ขั้นตอนที่ 2
ดูช่องขนาด (Size)
Size คือขนาดข้อมูลจริง ส่วน Size on disk คือพื้นที่ที่ใช้บนไดรฟ์ ซึ่งปัดขึ้นตามหน่วยจัดสรรของไดรฟ์ จึงอาจใหญ่กว่าเล็กน้อย
บน Mac
ขั้นตอนที่ 1
เลือกรายการใน Finder
คลิกที่ไฟล์หรือโฟลเดอร์หนึ่งครั้ง
ขั้นตอนที่ 2
เปิดหน้าต่างข้อมูล
กด Command-I (หรือคลิกขวาแล้วเลือกขอข้อมูล) ขนาดจะแสดงเป็นหน่วยฐานสิบ พร้อมจำนวนไบต์ที่แน่นอนในวงเล็บ
บน iPhone และ Android
ในแอปไฟล์บน iPhone ให้แตะไฟล์ค้างไว้แล้วเลือกขอข้อมูล ในแอปรูปภาพ ให้ปัดขึ้นบนรูปหรือวิดีโอเพื่อดูรายละเอียด บน Android ให้เปิดไฟล์ใน Files by Google หรือแอปจัดการไฟล์แล้วดูรายละเอียด หรือปัดขึ้นบนรูปใน Google Photos ถ้าต้องส่งไฟล์หนัก ๆ จากมือถือ คู่มือส่งไฟล์ขนาดใหญ่จาก iPhoneรวบรวมทุกวิธีไว้
สรุปสั้น ๆ
- 1 KB = 1,000 ไบต์ · 1 MB = 1,000 KB · 1 GB = 1,000 MB · 1 TB = 1,000 GB (ฐานสิบ)
- แรมนับแบบฐานสอง: แรม 1 GB = 1,024 MB
- Windows แสดงค่าฐานสองแต่ใช้ชื่อฐานสิบ: หารความจุที่โฆษณาด้วยราว 1.074 สำหรับ GB และ 1.1 สำหรับ TB
- Mbps ÷ 8 = MB/s เน็ต 100 Mbps ส่งได้ราว 12.5 MB ต่อวินาทีเป็นอย่างมาก และเน็ต 1 Gbps ราว 125 MB ต่อวินาที
- ขนาดวิดีโอ = บิตเรต × ความยาว หนึ่งนาทีที่ 8 Mbps ประมาณ 60 MB